Η πρώτη επαφή με ένα γραφείο ιδιωτικών ερευνών συνοδεύεται συνήθως από πρακτικά ερωτήματα: πόσο χρόνο θα διαρκέσει η υπόθεση, πώς γίνεται η παρακολούθηση, αν θα αντιληφθεί κάποιος την παρουσία του ερευνητή και τι υλικό θα παραδοθεί στο τέλος. Υπάρχει όμως και ένα ερώτημα που σπάνια διατυπώνεται από τον πελάτη, παρόλο που επηρεάζει ολόκληρη την πορεία της δουλειάς: με ποιο μέσο θα κινηθεί ο ερευνητής κατά τη διάρκεια της έρευνας πεδίου;
Η απάντηση δεν δίνεται εκ των προτέρων ούτε είναι ίδια για όλες τις υποθέσεις. Εξαρτάται από την περιοχή, την ώρα, την απόσταση που πρέπει να κρατηθεί ο ερευνητής, τον αριθμό των σημείων που πρέπει να ελεγχθούν και τον ρυθμό με τον οποίο εξελίσσεται μια κατάσταση. Στις επόμενες γραμμές εξηγείται, χωρίς τεχνικές λεπτομέρειες και χωρίς υποσχέσεις για το αποτέλεσμα, πώς λειτουργεί στην πράξη μια έρευνα πεδίου και τι πρέπει να γνωρίζει ένας άνθρωπος που δεν έχει ξαναμιλήσει με ερευνητή.
Τι σημαίνει έρευνα πεδίου και γιατί η μετακίνηση αποτελεί μέρος της μεθόδου
Όταν γίνεται λόγος για έρευνα πεδίου, εννοείται η εργασία που συντελείται έξω από το γραφείο: παρατήρηση σε δημόσιους χώρους, επισκέψεις σε σημεία που έχουν σημασία για την υπόθεση, έλεγχος δημόσιων πηγών και μητρώων, διακριτικές συζητήσεις με ανθρώπους που δέχονται οικειοθελώς να μιλήσουν. Το υλικό που προκύπτει καταγράφεται με χρονολογική σειρά, με ημερομηνίες και τοποθεσίες, και καταλήγει σε ένα γραπτό πόρισμα στο οποίο διαχωρίζονται με σαφήνεια τα διαπιστωμένα γεγονότα από τις εκτιμήσεις. Αυτό το πλαίσιο μένει σταθερό, ανεξάρτητα από το μέσο μετακίνησης.
Πίσω από το πλαίσιο, ωστόσο, υπάρχει μια καθημερινή πρακτική που ο πελάτης συνήθως δεν βλέπει. Το αυτοκίνητο, η μηχανή, το μετρό και το περπάτημα δεν επιλέγονται στην τύχη ούτε με κριτήριο την ευκολία. Στην Αθήνα, όπου η κυκλοφορία σε έναν κεντρικό άξονα μπορεί να αλλάξει μέσα σε λίγα λεπτά, το μέσο καθορίζει αν ο ερευνητής θα προλάβει να βρεθεί στο κατάλληλο σημείο, αν θα μπορεί να παραμείνει εκεί χωρίς να τραβά την προσοχή και αν θα έχει τη δυνατότητα να αποχωρήσει διακριτικά όταν η παρατήρηση ολοκληρωθεί.
Υπάρχει επίσης η διάσταση της συνέχειας. Κάποιες υποθέσεις απαιτούν παραμονή επί ώρες στο ίδιο σημείο, άλλες απαιτούν σύντομες επισκέψεις σε διαφορετικές γωνιές της Αττικής μέσα στην ίδια ημέρα. Ένα όχημα που σταθμεύει διακριτικά σε έναν δρόμο των βορείων προαστίων εξυπηρετεί διαφορετική ανάγκη από ένα ζευγάρι πόδια που διασχίζουν με φυσικότητα το κέντρο. Η επιλογή γίνεται πριν από κάθε έξοδο και συχνά αναπροσαρμόζεται κατά τη διάρκεια της ημέρας, ανάλογα με το τι παρατηρείται επιτόπου.
Είναι σημαντικό να τονιστεί από την αρχή ότι η έρευνα πεδίου δεν είναι καταδίωξη. Δεν περιλαμβάνει είσοδο σε ιδιωτικούς χώρους, δεν περιλαμβάνει λήψη εικόνας ή ήχου από σημεία όπου δεν επιτρέπεται, δεν περιλαμβάνει τοποθέτηση συσκευών σε ξένο όχημα ή κινητό. Η δουλειά γίνεται αποκλειστικά με νόμιμα μέσα και το υλικό που συγκεντρώνεται είναι τέτοιο ώστε να μπορεί να εξεταστεί από δικηγόρο και να αντέξει σε έλεγχο. Αυτός ο περιορισμός δεν είναι τυπικός: καθορίζει από την πρώτη στιγμή το πώς σχεδιάζεται μια έρευνα και ποια μέσα έχουν νόημα να χρησιμοποιηθούν.
Αυτοκίνητο, μηχανή, μετρό ή περπάτημα: πώς επιλέγεται το κατάλληλο μέσο στην Αθήνα
Το αυτοκίνητο είναι συνήθως η πρώτη επιλογή όταν η υπόθεση απλώνεται σε μεγάλες αποστάσεις. Από το κέντρο μέχρι τα βόρεια προάστια, τα νότια παράλια, τον Πειραιά ή τη δυτική Αττική, ένα όχημα επιτρέπει στον ερευνητή να κρατήσει σταθερή απόσταση, να αλλάξει θέση όταν χρειάζεται και να παραμείνει σε ένα σημείο για αρκετή ώρα. Το μειονέκτημα είναι γνωστό σε όποιον ζει στην πόλη: η στάθμευση στο κέντρο είναι δύσκολη και μια παρατεταμένη αναμονή σε λάθος σημείο μπορεί να γίνει αντιληπτή. Γι’ αυτό το αυτοκίνητο χρησιμοποιείται συνήθως σε συνδυασμό με άλλα μέσα και όχι ως αποκλειστική λύση.
Η μηχανή προσφέρει αυτό που λείπει από το αυτοκίνητο: ταχύτητα επανατοποθέτησης. Περνά ανάμεσα από την κίνηση, σταθμεύει ευκολότερα και επιτρέπει στον ερευνητή να εμφανιστεί σε ένα σημείο λίγα λεπτά αφότου διαπιστώσει ότι χρειάζεται να είναι εκεί. Σε πυκνούς δρόμους γύρω από την Ομόνοια, το Σύνταγμα, το Μοναστηράκι, τα Εξάρχεια, την Κυψέλη ή τον Γαζή, όπου οι αποστάσεις είναι μικρές αλλά η κυκλοφορία απρόβλεπτη, η μηχανή δίνει τη δυνατότητα να τηρηθεί ο ρυθμός της υπόθεσης χωρίς να χαθεί το πλεονέκτημα της διακριτικότητας.
Το μετρό είναι αναντικατάστατο για τη διάσχιση του κέντρου. Οι γραμμές 1 και 2 εξυπηρετούν τον σταθμό της Ομόνοιας, ο οποίος βρίσκεται λίγα λεπτά με τα πόδια από γραφεία και δημόσιες υπηρεσίες, και επιτρέπουν τη μετακίνηση χωρίς την αγωνία της θέσης στάθμευσης. Ένας ερευνητής που βγαίνει από τον σταθμό και συνεχίζει πεζός δεν ξεχωρίζει από τον κόσμο που κινείται καθημερινά στο κέντρο. Για όσους αναζητούν ντετεκτιβ αθηνα με έδρα που να εξυπηρετεί αυτόν τον τρόπο κίνησης, η θέση στην Αιόλου 104, λίγα βήματα από το μετρό, έχει πρακτική αξία: το γραφείο λειτουργεί ως βάση κοντά στα δικαστήρια, στα δημόσια μητρώα και στις αρτηρίες προς τα προάστια και τον Πειραιά.
Το περπάτημα παραμένει το πιο υποτιμημένο εργαλείο. Σε γειτονιές όπως το Παγκράτι, το Κουκάκι, το Κολωνάκι, οι Πλατείες ή τα Πατήσια, η παρατήρηση από απόσταση λίγων μέτρων γίνεται με τα πόδια, χωρίς όχημα που θα προκαλούσε ερωτήματα. Η επιλογή δεν είναι ποτέ απόλυτη: στην πράξη οι περισσότερες έρευνες στην Αττική συνδυάζουν και τα τέσσερα μέσα μέσα στην ίδια ημέρα, ανάλογα με το σημείο και τη φάση της υπόθεσης.
Από την πρώτη κουβέντα στο γραπτό πόρισμα: τι να περιμένετε εσείς που δεν έχετε ξαναμιλήσει με ερευνητή
Η διαδικασία ξεκινά με μια εμπιστευτική συζήτηση, χωρίς χρέωση και χωρίς δέσμευση. Μπορεί να γίνει στο γραφείο, τηλεφωνικά ή με βιντεοκλήση, και σε ορισμένες περιπτώσεις σε ουδέτερο σημείο, αν ο ενδιαφερόμενος προτιμά μεγαλύτερη διακριτικότητα. Τα ραντεβού κλείνονται σε διαφορετικές ώρες, ώστε να μην τύχει να συναντηθούν δύο πελάτες μεταξύ τους. Σε αυτή την πρώτη επαφή ο ερευνητής ακούει την υπόθεση και απαντά με ειλικρίνεια στο τι μπορεί και τι δεν μπορεί να γίνει νόμιμα.
Ακολουθεί ο έλεγχος νομιμότητας και σκοπιμότητας. Πρόκειται για το σημείο όπου εξετάζεται αν ο πελάτης έχει έννομο συμφέρον και θεμιτό σκοπό, αν τα μέσα που προτείνονται είναι επιτρεπτά και αν το επιδιωκόμενο αποτέλεσμα είναι ρεαλιστικό. Αν κάτι δεν στέκει, λέγεται από την αρχή. Στη συνέχεια παραδίδεται γραπτό σχέδιο δράσης και εξατομικευμένη κοστολόγηση πριν ξεκινήσει οποιαδήποτε εργασία. Δεν υπάρχει ενιαίος τιμοκατάλογος, γιατί κάθε υπόθεση διαφέρει σε διάρκεια, γεωγραφία, αριθμό προσώπων που απασχολούνται και υλικό που απαιτείται.
Κατά τη διάρκεια της έρευνας ο πελάτης ενημερώνεται σε συμφωνημένα σημεία και το σχέδιο προσαρμόζεται αν αλλάξουν τα δεδομένα. Στο τέλος παραδίδεται γραπτό πόρισμα, σε έντυπη ή ηλεκτρονική μορφή, με χρονολόγιο, τοποθεσίες και σαφή διάκριση ανάμεσα σε όσα διαπιστώθηκαν και σε όσα εκτιμώνται. Φωτογραφίες ή οπτικοακουστικό υλικό προέρχονται μόνο από δημόσιους χώρους.
Αξίζει να ξέρετε ότι μπορείτε να ζητήσετε να δείτε την άδεια του ερευνητή στην πρώτη συνάντηση. Το γραφείο λειτουργεί με άδεια ιδιωτικού ερευνητή, με αριθμό 4891/7/1/90-δ’, και με εμπειρία δεκαετιών. Τα όρια είναι ξεκάθαρα και δεν διαπραγματεύονται: καμία υποκλοπή τηλεφωνικών συνδιαλέξεων, καμία πρόσβαση σε μηνύματα, λογαριασμούς ή συσκευές τρίτων, κανένα κρυφό GPS σε ξένο όχημα, καμία λήψη εντός ιδιωτικού χώρου. Η συζήτηση για το τι επιτρέπεται γίνεται πριν από κάθε βήμα, με αναφορά στο Σύνταγμα, στον Ποινικό Κώδικα και στο πλαίσιο προστασίας δεδομένων, και ο δικηγόρος του πελάτη αποφασίζει πώς θα αξιοποιηθεί το υλικό.
